รายงานทบทวนสถานการณ์สิทธิมนุษยชนของประเทศไทย (Universal Periodic Review: UPR) รอบที่ 4
รายงานทบทวนสถานการณ์สิทธิมนุษยชนของประเทศไทย (Universal Periodic Review: UPR) รอบที่ 4
คณะรัฐมนตรีมีมติรับทราบความคืบหน้าของกระบวนการจัดทำและนำเสนอรายงานประเทศตามกลไก UPR ของไทย และสั่งการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องพิจารณาเร่งรัดผลักดันประเด็นสำคัญที่ยังคั่งค้างให้แล้วเสร็จ ก่อนการนำเสนอรายงานในเดือนพฤศจิกายน 2569 ตามที่กระทรวงการต่างประเทศ (กต.) เสนอ
สาระสำคัญ
1. กลไก Universal Periodic Review (UPR) เป็นกลไกภายใต้คณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (Human Rights Council: HRC) ซึ่งกำหนดให้ประเทศต่าง ๆ จัดทำและนำเสนอรายงานประเทศที่สะท้อนการดำเนินงานด้านสิทธิมนุษยชนทุก 4 ปีครึ่ง โดยไทยได้นำเสนอรายงาน UPR รอบที่ 3 ในการประชุมคณะทำงาน UPR สมัยที่ 39 ระหว่างวันที่ 10-12 พฤศจิกายน 2564 ในรูปแบบผสม (hybrid) ซึ่งในขณะนั้น ไทยได้รับขอเสนอแนะจำนวนทั้งสิ้น 278 ข้อ โดยไทยตอบรับข้อเสนอแนะทั้งหมด 218 ข้อ รับทราบ 60 ข้อ และได้ประกาศคำมั่นโดยสมัครใจภายใต้กลไก UPR รอบที่ 3 ทั้งหมด 8 ข้อ
2. ร่างรายงานประเทศตามกลไก UPR รอบที่ 4 จัดทำขึ้นผ่านกระบวนการที่เปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วม โดยได้รับข้อมูลและข้อคิดเห็นจากส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง ผู้ทรงคุณวุฒิและผู้แทนภาคประชาสังคม เพื่อนำมาประกอบการยกร่างและปรับปรุงรายงาน ทั้งนี้ การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่าง ๆ ดังกล่าว ถือเป็นจุดแข็งของกระบวนการ UPR ของไทยตั้งแต่รอบที่ 1
3. กระทรวงการต่างประเทศได้เริ่มกระบวนการจัดทำรายงาน UPR รอบที่ 4 ในช่วงปี 2568 โดยได้จัดการประชุมคณะกรรมการกำกับดูแลการจัดทำรายงานประเทศและติดตามการปฏิบัติตามข้อเสนอแนะภายใต้กลไก UPR ของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ครั้งที่ 2/2568 เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน 2568 เพื่อหารือเกี่ยวกับการเสริมสร้างความร่วมมือกับกลไกสิทธิมนุษยชนภายใต้ HRC และการดำเนินการในกรอบอนุสัญญาระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชนที่ไทยเป็นภาคี รวมถึงการเตรียมการจัดทำรายงานสถานการณ์สิทธิมนุษยชนของประเทศไทยตามกลไก UPR รอบที่ 4
4. กรมองค์การระหว่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศ และกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กระทรวงยุติธรรม ได้ร่วมกันจัดการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อรวบรวมข้อมูลประกอบการจัดทำรายงานสถานการณ์สิทธิมนุษยชนของประเทศไทยภายใต้กลไก UPR รอบที่ 4 ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดนครพนม จังหวัดตราด จังหวัดพังงา และกรุงเทพมหานคร ในช่วงเดือนมิถุนายน-กรกฎาคม 2569 เพื่อรับฟังความคิดเห็นของผู้แทนส่วนราชการและผู้แทนภาคประชาสังคมต่อความคืบหน้าและความท้าทายในการดำเนินการตามข้อเสนอแนะที่ประเทศไทยตอบรับและคำมั่นโดยสมัครใจที่ได้ประกาศไว้ภายใต้ การรายงาน UPR รอบที่ 3
5. เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม 2569 กระทรวงการต่างประเทศได้จัดประชุมคณะกรรมการกำกับดูแลการจัดทำรายงานประเทศและติดตามการปฏิบัติตามข้อเสนอแนะภายใต้กลไก UPR ของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ครั้งที่ 1/2569 โดยที่ประชุมฯ ได้ร่วมพิจารณาให้ความเห็นเพิ่มเติมต่อร่างรายงาน UPR รอบที่ 4และเห็นชอบให้เสนอร่างรายงานดังกล่าวเพื่อให้คณะรัฐมนตรีพิจารณาก่อนส่งให้สำนักงานข้าหลวงใหญ่เพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติต่อไป
ประโยชน์และผลกระทบ
การส่งรายงานประเทศตามกลไก UPR รอบที่ 4 จะสะท้อนความมุ่งมั่นของไทยในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนตามพันธกรณีระหว่างประเทศ และเสริมสร้างความเชื่อมั่นต่อบทบาทของไทยในเวทีระหว่างประเทศ โดยเฉพาะในปัจจุบันที่ไทยดำรงตำแหน่งสมาชิก HRC วาระปี 2568-2570 และเป็นโอกาสให้ไทยนำเสนอความก้าวหน้าในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน ทั้งนี้ ไทยจะได้รับข้อเสนอแนะจากประเทศสมาชิกสหประชาชาติ ซึ่งรัฐบาลจะต้องพิจารณาจุดยืนต่อข้อเสนอแนะดังกล่าว และหากเห็นชอบรับไปดำเนินการ หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องจะต้องขับเคลื่อนการดำเนินการตามข้อเสนอแนะต่อไป
(โปรดตรวจสอบมติคณะรัฐมนตรีที่เป็นทางการจากสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีอีกครั้ง)
ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี นายอนุทิน ชาญวีรกูล (นายกรัฐมนตรี) 21 กรกฎาคม 2569
g19
