ข้อเสนอแนะของ กสม.

สรุปผลการพิจารณาในภาพรวม

1.ข้อเสนอแนะมาตรการหรือแนวทางในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน 

       ให้สภาทนายความฯ กำหนดหลักเกณฑ์กลางในการแต่งกายของผู้เข้ารับการฝึกอบรมวิชาว่าความ ในขั้นตอนต่าง ๆ คือ 1) การเข้าอบรมภาคทฤษฎี 2) การสอบข้อเขียนและการสอบปากเปล่า และ 3) การอบรมมรรยาทและจริยธรรมทนายความ รวมทั้งการเข้ารับประกาศนียบัตร โดยรวบรวมและเผยแพร่ให้ผู้เข้ารับการอบรมรวมถึงประชาชนสามารถเข้าถึงได้ง่ายและสะดวก

     สภาทนายความฯ ได้กำหนดหลักเกณฑ์กลาง ในการแต่งกายของผู้เข้ารับการฝึกอบรมวิชาว่าความตามระเบียบสภาทนายความว่าด้วยการแต่งกายของผู้เข้ารับการฝึกอบรมวิชาว่าความ พ.ศ. 2568 เพื่อให้สอดคล้องกับข้อเสนอแนะดังกล่าวเรียบร้อยแล้ว

2. ข้อเสนอแนะในการแก้ไขปรับปรุงกฎหมาย กฎ ระเบียบ หรือคำสั่ง ได้แก่ 

       2.1 ให้คณะกรรมการเนติบัณฑิตยสภาแก้ไข ระเบียบสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาว่าด้วยการแต่งกายของนักศึกษา พ.ศ. 2566 ให้นักศึกษาเพศหญิงที่เข้าฟังการสอน การสอบข้อเขียน และการสอบปากเปล่ามีสิทธิสวมกางเกงขายาวได้

     คณะกรรมการอำนวยการอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาได้เห็นชอบการแก้ไขระเบียบดังกล่าวเพื่อให้สอดคล้องกับข้อเสนอแนะดังกล่าว เรียบร้อยแล้ว โดยกำหนดให้นักศึกษาหญิงสามารถ สวมกางเกงขายาวสีดำหรือสีกรมท่าในรูปแบบที่เหมาะสม เข้าฟังการสอน การสอบข้อเขียนและการสอบปากเปล่าได้ ตามข้อ 4 และข้อ 5 ของระเบียบสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาว่าด้วยการแต่งกายของนักศึกษา พ.ศ. 2566 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 1) พ.ศ. 2568

       2.2 ให้สภาทนายความฯ แก้ไขข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยมรรยาททนายความ พ.ศ. 2529 หมวด 5 มรรยาทในการแต่งกาย ให้รับรองสิทธิในการแต่งกายของบุคคลที่มีอัตลักษณ์ทางเพศหรือเพศวิถีแตกต่างจากเพศกำเนิดด้วย

       สภาทนายความฯ ได้แก้ไขข้อบังคับดังกล่าวเพื่อให้สอดคล้องกับข้อเสนอแนะดังกล่าวเรียบร้อยแล้ว โดยกำหนดให้ทนายความชายหรือหญิง ซึ่งมีอัตลักษณ์ทางเพศ หรือเพศสภาพไม่ตรงกับเพศกำเนิดมีสิทธิแต่งกายแบบสากลนิยม กระโปรงหรือกางเกงขายาว รองเท้าหุ้มส้น สีขาว สีน้ำตาล หรือสีดำ เข้าชุดกับเครื่องแต่งกายตามข้อ 3 ของข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยมรรยาททนายความ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2568

       2.3 ให้สภาทนายความฯ กำหนดลักษณะการแต่งกายของเพศหญิงในการศึกษาอบรมวิชาว่าความ ให้สามารถสวมกางเกงขายาวเข้ารับการอบรมภาคทฤษฎี การสอบข้อเขียน การสอบปากเปล่า การอบรมจริยธรรม และการรับประกาศนียบัตร และประกันว่าบุคคลที่มีอัตลักษณ์ทางเพศหรือเพศวิถีแตกต่างจากเพศกำเนิดจะสามารถแต่งกายตามอัตลักษณ์ทางเพศหรือวิถีทางเพศของตนเองได้โดยไม่สร้างภาระขั้นตอนในการพิสูจน์เพศสภาพ

       สภาทนายความฯ ได้แก้ไขระเบียบเกี่ยวกับการกำหนดการแต่งกายของเพศหญิงในการศึกษา อบรมวิชาว่าความให้สามารถสวมกางเกงขายาวได้ รวมทั้งผู้เข้ารับการฝึกอบรมวิชาว่าความที่มีอัตลักษณ์ทางเพศหรือเพศวิถีแตกต่างจากเพศกำเนิดสามารถแต่งกายตามอัตลักษณ์ทางเพศหรือวิถีทางเพศของตนเองได้ ตามข้อ 5 (2) และ (3) ของระเบียบสภาทนายความว่าด้วยการแต่งกายของผู้เข้ารับการฝึกอบรมวิชาว่าความ พ.ศ. 2568 เพื่อให้สอดคล้องกับข้อเสนอแนะดังกล่าวเรียบร้อยแล้ว